قواعد نوشتن هايكو

<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

فوتوهایکو

 

نياز بود که هايکودوستان و هايکونويسان به ويژه دوستان وبلاگ فوتوهايکو (که به تازگی به راه‌افتاده)برای هر چه بهتر سرودن هايکوهای شان از قواعد زير اطلاع داشته‌باشند که آيت عزيز زحمت‌اش را کشيده‌است:

 

 

گردآوري  و ترجمه: سيد آيت حسينی*

 

نوشتن هايكو هرچند ظاهراً ساده به نظر مي­رسد، اما قواعد و اصول بسياري دارد.

 به قول رابرت فراست شاعر آمريكايي: « شعر و شاعري بدون قواعد مثل تنيس بازي كردن بدون تور است». قواعد تا جايي كه دست و پاي شاعر را نبندند و در اختيار او باشند بد نيستند.

باشو گفته است: « قواعد را بياموز و از ياد ببر». پس به عقيده او نخست بايد تمام قواعد را ياد گرفت.

 

 در اينجا تعدادي از قواعد سنتي و جديد نوشتن هايكو در زبان­ ژاپني و زبان­هاي اروپايي را مي­خوانيم. بدون شك رعايت تمام آنها در يك اثر امكان­پذير نيست. زيرا برخي از آنها با هم سازگاري ندارند. بهترين حالت اين است كه از ميان آنها قواعد خود را برگزينيم و به كار ببريم و اگر زماني در هايكو­هاي خود به تكرار رسيديم قواعد جديد­تري را اعمال كنيم.

خواندن آثار بزرگان و تمرين هميشه بهترين راه تسلط به قواعد است:

 

۱- هميشه تعداد هجاهاي هايكوي خود را بشماريد.

 

 

 

2-     هفده هجا را در يك سطر بنويسيد.

 

 

 

3-     هفده هجا را در سه سطر بنويسيد.

 

 

 

4-     هفده هجا را در سه بند به ترتيب پنج، هفت و پنج هجايي بنويسيد. (قالب استاندارد ژاپني)

 

 

 

5-     هفده يا كمتر از هفده هجا را در سه بند به ترتيب كوتاه، بلند و كوتاه بنويسيد. (قالب رايج در زبان­هاي اروپايي)

 

 

 

6-     كل هايكو را با يك نفس بايد بتوان خواند.

 

 

 

7-     از فصل­وا‍‍ژه­ها (كلماتي كه به فصل خاصي از سال ارجاع مي­دهند استفاده كنيد).

 

 

 

8-     در پايان بند اول يا دوم ( اما نه هردو) سكوت قرار دهيد.

 

 

 

9-هرگز اجازه ندهيد كه سه بند هايكوي شما پشت سر هم تشكيل يك جمله كامل بدهند.

 

 

 

10- ترتيبي دهيد كه رابطه يا تقابل بندهاي اول و دوم تنها پس از خواندن بند سوم مشخص شود.

 

 

 

11-  هميشه از زمان حال استفاده كنيد و در مورد اينجا و اكنون بنويسيد.

 

 

 

12-  استفاده از اسامي خاص و ضماير شخصي را تا حد ممكن محدود كنيد.

 

 

 

13-  تا جاي ممكن از وجه استمراري استفاده نكنيد.

 

 

14-  بد نيست اگر دو بند از سه بند شما (اول و دوم) ساختار نحوي يكسان داشته باشند.

 

 

 

15-  در مورد ترتيب تصاويري كه هر يك از بندها به دست مي­دهند فكر كنيد. مثلا ابتدا يك منظره از دور، بعد بخشي از آن منظره از نزديك­تر و در نهايت يك كلوزآپ.

 

 

16-  لب مطلب را براي بند آخر نگه داريد.

 

 

 

17-  سعي كنيد بند اول تا جاي ممكن جذاب و گيرا باشد.

 

 

18-  هميشه فقط در مورد چيزهاي معمولي، با روشي معمولي و با زباني معمولي بنويسيد.

 

 

19-  به مطالعه ذن بپردازيد و بگذاريد هايكوي شما مصداق روش بي­كلام تصويرسازي باشد.

 

 

 

20-  اديان و فلسفه­هاي مختلف را مطالعه كنيد و بگذاريد اثر آنها در پس­زمينه هايكوي شما انعكاس يابد.

 

 

 

21-  تنها از تصاوير عيني استفاده كنيد.

 

 

 

22-  سعي كنيد به سطوح چندگانه از معنا دست يابيد. سطوح بيروني شامل تصاوير عادي و در سطوح عميق­تر فلسفه حيات و جهان­بيني شما.

 

 

 

23-  از تصاويري استفاده كنيد كه برانگيزاننده انزواي خودخواسته و فقر داوطلبانه باشند. (سابي)

 

 

 

24-  از تصاويري استفاده كنيد كه برانگيزاننده نوستالژي رمانتيك باشند. (وابي)

 

 

 

25-  تضادها را بيابيد و در هايكوي خود به تصوير بكشيد.

 

 

26-  از جناس و بازي با كلمات استفاده كنيد.

 

 

 

27-  در مورد چيزهاي ناممكن به شكلي معمولي صحبت كنيد.

 

 

 

28-  از تصاوير تداعي­گر معاني متعالي استفاده كنيد ( از جنگ و جنايت و مسائل جنسي صحبت نكنيد)

 

 

29-  تنها از تصاوير مربوط به طبيعت استفاده كنيد. ( از اشاره مستقيم به مسائل انساني خودداري كنيد)

 

 

 

30- عواطف انساني را با اشاره به جنبه­هاي مختلف طبيعت تداعي كنيد.

 

 

 

31-  از هرگونه اشاره مستقيم به خود در هايكو اجتناب كنيد.

 

 

 

32-  استفاده از علائم سجاوندي (نقطه، ويرگول، خط تيره و ...) در هايكو مانعي ندارد.

 

 

 

33-  گاهي براي ايجاد ايهام از آوردن علائم سجاوندي خودداري كنيد.

 

 

 

34-  قواعد نگارشي زبان خود را به طور كامل رعايت كنيد.

 

 

 

35-  از آوردن قافيه پرهيز كنيد.

 

 

36- از آوردن اوزان غير­هجايي (مانند وزن­هاي عروضي فارسي) خودداري كنيد.

 

 

37-  از واج­آرايي (تكرار آواهاي مشابه در يك بند) استفاده كنيد. (مثل تكرار «چ» در مصرع «سرو چمان من چرا ميل چمن نمي­كند...»)

 

 

38-  از آواهاي كلمات براي انعكاس دادن احساسات خود استفاده كنيد.

 

 

/ 18 نظر / 4 بازدید
نمایش نظرات قبلی
رويابيژنی

خواندم و استفاده بردم آقا ! راستي شما سبزيد مثل شهرم .

گل سانا

سلام...دوست خوبم هايکوهای شما رو توی فتوهايکو خوندم... فقط اينجا اومدم چيزی بگم... هايکو های شما فوق العاده ست...فقط می تونم همينو بگم... از نوشته تون لذت بردم و استفاده خواهم کرد...

رهگذر

چند مطلب تو وبلاگ فو تو هايکو نوشتم اميدوارم زياد از مرحله پرت نباشم منتظر راهنماييتون هستم.

مينا

سلام شايد من ادم خیلی خوش شانسی باشم که به طور خيلی تصادفی باوبلاگ شمااشناشدم من بی نهايت به اشعار هايکو علاقه دارم و بدينوسيله کتاب بی نظير هايکوی سيروس نوذری رابانام : آه تا ماه : به شماودوستان معرفی می کنم می توانم اين کتاب رابرايتان پست کنم در صورت تمايل ادرس خود رابدهيد ارسال می نمايم فعلا خدانگهدار

مينا

اگر پرده ای لرزید مرادیده ای به هیئت آهی

ghazaal

سياه سياه زرد زرد قناری کوچک در انتظار تاکسیدرمی

زهرا

سلام خوشحال ميشوم چنانچه مرا در جمع فتو هايکو نويسان بپذيريد منتظر شما هستم

رضا سامی

آقا ماروهم راه بدين البته اگه قابل دونستيد

صدف

های چه جوری بايد عضو شد؟